خبرنامه ملّی ایرانیان

پرفسور ‘سید امیر حسن عابدی’ پدر زبان فارسی در هندوستان امروز (چهارشنبه) در دهلی نو درگذشت.

پرفسور سید امیر حسن عابدی فرزند ‘سید شبیر حسن عابدی’، استاد ممتاز دانشگاه دهلی، متولد سال ۱۳۰۰ هجری شمسی در شهر ‘غازی‌پور’ ایالت ‘اتراپرادش’ هند بود.

وی تعلیمات ابتدایی و دبیرستانی را به ترتیب در شهر ‘لکهنو’ و شهر ‘بنارس’ (واراناسی) طی نمود و سپس وارد دانشکده ‘سن‌ژان آگرا’ شد و دانشنامه فوق لیسانس خود را با درجه اول و احراز مقام اول، از دانشگاه ‘آگرا’ دریافت کرد و سپس از همان دانشگاه به دریافت دانشنامه دکتری زبان فارسی نایل آمد.

دکتر عابدی در ۱۳۳۴ هجری شمسی با استفاده از بورس دانشگاه تهران به ایران رفت و پس از گذراندن دورة دکتری زبان و ادبیات فارسی و دفاع از پایان‌نامه به دریافت دانشنامه دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران نایل آمد.

وی در سال ۱۳۳۴ شمسی در دانشکده ‘سن استفن’ دانشگاه دهلی در رشته زبان فارسی و اردو مشغول به تدریس گردید و در ۱۳۳۷ مجله آهنگ به زبان فارسی در دهلی منتشر شد و نظارت بر این مجله به ایشان واگذار شد.

در همین سال دکترعابدی فعالیت ادبی خود را توسعه داد و به دعوت دانشگاه کابل به افغانستان رفت و ضمن بازدید از کتابخانه‌های افغانستان، مطالبی درباره تاریخ ادبیات فارسی در هند از نسخ خطّی جمع‌آوری کرد.

وی در سال ۱۳۴۸ کرسی استادی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه دهلی را دایر کرد و در پی آن دکتر عابدی با ارتقا به مقام پرفسور برای سمت مزبور و ریاست شعبه فارسی و عربی دانشگاه دهلی برگزیده شد.

درسال ۱۳۴۸ پرفسور عابدی به دعوت وزارت فرهنگ و هنر ایران برای بازدید از ایران به تهران رفت و در این سفر بنیاد فرهنگ ایران چند جلد کتاب را که ایشان نگاشته بودند، برای انتشار پذیرفت.

وی درسال ۱۳۵۰مجددا به ایران دعوت شد و در کنگره جهانی ایران‌شناسی که در شیراز برپا شده بود شرکت کرد.

در سال ۱۳۵۳ پرفسور عابدی به دعوت دولت ترکیه از آن کشور بازدید به عمل آورد و از این فرصت استفاده نموده، مطالبی درباره تاریخ ادبیات فارسی در هند، از نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه و موزه‌های مختلف آن کشور جمع‌آوری کرد. در این سفر ایشان در دانشگاه ‘آنکارا’ سخنرانی ایراد کرد.

پرفسور عابدی درسال ۱۳۵۴ به نمایندگی از هند، در سمینار امیر خسرو دهلوی، شاعر و نویسنده معروف فارسی در هند در سلسله سخنرانی‌های سالانه در یاد بود ‘خدابخش’ بانی کتابخانه معروف خدابخش در شهر پتنای هند ، سخنرانی مبسوطی ایراد نمود و خدمات آن مرحوم را برشمرد.

پرفسور عابدی در کنفرانس سبک‌های ادبی در آسیای مرکزی، که در تهران برپا شده بود، به دعوت کمیسیون ملی ایران در یونسکو، در نخستین جشنواره توس و جشن یادبود ‘دقیقی’ که در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شده بود، شرکت کرد.

در سال ۱۳۵۵ پرفسور عابدی به ریاست سمینار بین‌المللی امیر خسرو دهلوی که در دهلی‌نو برگزار می شد برگزیده شد.

پرفسور عابدی خدمات ارزنده ادبی دیگری را نیز در سمت های دیگر انجام داد؛ از جمله رییس کمیته مطالعات فارسی و عربی در سازمان مرکزی تعلیمات دبیرستانی دهلی، عضو هیات مشورتی موسسه مطالعات و تحقیقات فارسی در سطح فوق لیسانس ایالت بهار (هند)، عضو هیات مطالعات فارسی در دانشگاه هندوی بنارس و دانشگاه پتنا و دانشگاه گجرات و دانشگاه بهوپال و دانشگاه عثمانیه حیدرآباد و دانشگاه پنجابی و دانشگاه ملی اسلامی دهلی‌نو و عضو کمیته خرید آثار هنری و ادبی موزه ملی هند بود.

علاوه بر خدمات ادبی پرفسور عابدی کتب متعددی را منتشر ساخته است و تعداد سخنرانی و مقالاتی که پرفسور عابدی ایراد کرده و به چاپ رسانده، از ۲۵۷ تجاوز می‌کند و بیشتر آنها در مجلات و نشریات معتبر و یادبود نامه‌ها و یادواره‌ها در هند و کشورهای دیگر انتشار یافته‌اند.

دانشگاه دهلی نیز سه جلد کتاب پرفسور عابدی را تحت برنامه کمیسیون کمک به دانشگاه ها که سازمان تام الاختیار دولت هند است، برای انتشار پیشنهاد و به چاپ رسانده است.

وی در ۱۳۵۱ در سالگرد روز آزادی هند از رییس جمهور این کشور به پاس خدمات به زبان فارسی و ادبیات فارسی در هند، تقدیرنامه‌ دریافت کرد و در سال ۱۳۵۴ حکومت ملی دهلی نیز به خاطر تقدیر از خدمات بسیار ارزنده پرفسور عابدی به مطالعات ایران‌شناسی و ادبیات در هند جایزه ‘ساهتیه کلا پریشاد’ را به ایشان اعطا نمود.

دانشگاه دهلی نیز به خاطر تجلیل از این استاد برجسته عنوان استاد (پرفسور) ممتاز را پس از بازنشستگی به ایشان داد.

از دست دادن این استاد ضایعه ای دردناک برای همه دوست داران علم و ادب است و وی نه تنها متعلق به ایران بلکه متعلق به کل جهان ادبی است. خبرنامه ملّی ایرانیان

نوشته ای از فرزاد سلطانزاده نادری